Blog > Komentarze do wpisu

Kolej Podziemna. Czarna krew Ameryki, Colson Whitehead

kolej podziemna

Wydawnictwo Albatros

Liczba stron: 384

 

„Czarnuchy”, „smoluchy”, „kolorowi” – to tylko garść wyzwisk jakimi obrzuca się niewolników. Według niektórych niewolnik to nie człowiek, a wartością równy jest trzodzie chlewnej, czy bydłu. Niewolników wpisuje się w księgi rachunkowe jako część inwentarza. Silny niewolnik da silne dzieci, które będą dodatkowym zarobkiem. Przeważnie istnieją tylko dwa rodzaje kary za ucieczkę: albo wymyślne tortury, albo śmierć. Przecież kaleki lub martwy niewolnik lepszy jest niż zbieg, który daje zły przykład innym.

„Gdyby czarnuch zasługiwał na wolość, nie byłby w kajdanach.”*

Plantacja braci Randallów rządzi się dokładnie takimi prawami. Na tej ziemi urodziła się Cora i tu trafia kupiony na licytacji Ceasar. Dwojgu młodym niewolnikom bardzo ciężko jest przystosować się do surowego życia wśród bawełnianych pól. Cora wierzy, że wolność jest na wyciągnięcie ręki - przecież jej matce Mabel udało się zbiec kilka lat wcześniej. Ceasar widząc hart ducha dziewczyny i jej niezachwianą odwagę, namawia ją, by uciekła wraz z nim za pomocą Kolei Podziemnej. Oboje opuszczają plantację pod osłoną nocy i wyruszają w pełną niebezpieczeństw podróż.

„Jeśli ktoś chce zrozumieć ten kraj, musi pojechać koleją. Pędząc przed siebie wyjrzyjcie z wagonu, a zobaczycie prawdziwą twarz Ameryki.”**

Tytułowa Kolej Podziemna to sieć połączonych ze sobą ukrytych stacji kolejowych. W tym miejscu Colson potraktował temat zupełnie dosłownie. W rzeczywistości Koleją Podziemną nazywano połączenie sieci dróg, punktów pomocy społecznej, organizacji i przyjaznych domów. Ta nieścisłość powoduje, że książki Colsona nie możemy traktować jako powieści historycznej. Jeśli więc chcecie dowiedzieć się czegoś więcej na temat prawdziwej Kolei Podziemnej polecam zajrzeć do wiarygodnych źródeł.

Akcja książki rozgrywa się w dobie największych przemian politycznych i gospodarczych w Stanach Zjednoczonych. Do głosu dochodzą pierwsze ruchy abolicjonistyczne na północy, a do wybrzeży kraju co rusz przybijają parowce wypełnione imigrantami z Europy. Ameryka jawi się nam tutaj jako bóg o dwóch twarzach. Z jednej strony jest ona synonimem nowej ziemi obiecanej i szansy na lepsze życie, z drugiej wciąż znaczy ją niechlubne piętno niewolnictwa.

Colson Whitehead oparł swą powieść na motywie drogi. „Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki” to żmudna podróż poprzez kolejne stany napędzana nieustanną ucieczką przed łowcami nagród. Wędrówkę Cory rozumieć można także w sensie metaforycznym jako łapanie umykającego snu o wolności. W całej książce dostrzeżemy również wiele alegorii. Widać, że autor bardzo chętnie posługuje się sugestią, pozwalając czytelnikowi „domalować” sobie resztę.

Całe szczęście, że Whitehead nie popada w skrajność, prezentując amerykańską rzeczywistość z drugiej połowy XIX wieku jedynie w dwóch barwach. Świat wykreowany przez niego nie dzieli się tylko na dobrych czarnoskórych i złych białych. Dobro i zło w różnych odcieniach istnieje po obu stronach. Mamy tu plantatorów, którzy prześcigają się w okrutnych sposobach na dręczenie niewolników, ale są również biali, którzy z narażeniem własnego życia pomagają zupełnie bezinteresownie. Są niewolnicy, którzy zdolni są wyrwać bliźniemu ostatnią piędź ziemi i tacy, którzy osłonią własnym ciałem współtowarzysza przed batem pana.

"Kolej podziemną", pomimo trudnego tematu jaki porusza, czyta się bardzo szybko. Strony umykają nam podobnie jak przystanki pokonywane przez Corę. O niewolnictwie powstało już wiele książek i wydać się może, że Colson nie zaprezentował czytelnikowi nic odkrywczego. Moim zdaniem jednak warto sięgnąć po „Kolej Podziemną. Czarną krew Ameryki”, gdyż są sprawy o których należy wciąż mówić i cały czas pamiętać.  

 

* Colson Whitehead, Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki, Wydawnictwo Albatros, Warszawa 2017, s.102.

** Ibidem, s. 327-328.

Kolej podziemna. Czarna krew Ameryki

Więcej nowości

Za egzemplarz recenzencki dziękuję

środa, 02 sierpnia 2017, marcinkowska.katarzyna

Polecane wpisy

facebook instagram pinterest

E-mail: uzaleznieniodczytania@wp.pl

stat4u

Teraz czytam

Głosy Pamano